B­u ®iÖn HuÕ

Thµnh lËp Ty B­u ®iÖn vµ VT§, ®¸nh dÊu sù tr­ëng thµnh vµ lín m¹nh.
(1-1949 - 7-1954)

Tõ cuèi n¨m 1948 ®Çu n¨m 1949, phong trµo kh¸ng chiÕn chuyÓn sang mét thÕ trËn míi. Lùc l­îng c¸ch m¹ng lín m¹nh kh«ng ngõng. Bé ®éi chñ lùc, bé ®éi ®Þa ph­¬ng vµ d©n qu©n du kÝch tr­ëng thµnh vÒ mäi mÆt, th¾ng lîi ë nhiÒu n¬i. Thùc d©n Ph¸p kh«ng cßn thÕ chñ ®éng, ngang nhiªn cµn quÐt lªn vïng chiÕn khu, rót bít c¸c ®ån bãt lÎ tÎ, co côm vÒ c¸c hÖ thèng phßng ngù. Lùc l­îng vò trang ®¸nh m¹nh c¶ ë miÒn nói, vïng gi¸p ranh vµ vïng ®ång b»ng, chuÈn bÞ cho chiÕn dÞch tæng ph¶n c«ng.

Tr­íc t×nh h×nh c¸ch m¹ng chuyÓn biÕn nh­ vËy, Héi nghÞ TW §¶ng häp ngµy 14/1/1949 chØ thÞ: TÝch cùc cÇm cù, chuÈn bÞ tæng ph¶n c«ng, l·nh ®¹o nh©n d©n ®Èy m¹nh chiÕn tranh giµnh thÕ chñ ®éng, thay ®æi chiÕn l­îc "tÊt c¶ ®Ó kh¸ng chiÕn" b»ng "tÊt c¶ ®Ó chiÕn th¾ng". Ngµy 17/4/1949, t¹i chiÕn khu D­¬ng Hßa, §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng bé tØnh ®­îc triÖu tËp, qu¸n triÖt NghÞ quyÕt IV cu¶ TW vµ ®Ò ra nhiÖm vô: giµnh d©n, b¸m ®Êt, x©y dùng vµ cñng cè chÝnh quyÒn nh©n d©n, ®Ëp tan c¸c tæ chøc ngôy quyÒn, më réng chiÕn tranh du kÝch... §¹i héi ®· biÓu d­¬ng thµnh tÝch ®ãng gãp cho kh¸ng chiÕn cña c¸n bé, chiÕn sÜ GTLL. §¸p øng nhiÖm vô ®ã, Ban GTLL tæ chøc cho c¸n bé ®¶ng viªn, quÇn chóng häc tËp qu¸n triÖt t×nh h×nh vµ nhÖm vô míi, ®Ò ra ph­¬ng ch©m hµnh ®éng cô thÓ lµ nhanh chãng, kÞp thêi, an tßan, chÝnh x¸c. Ban GTLL còng ®­îc chØ ®¹o ®Ó thµnh lËp Ty B­u ®iÖn.

Tõ cuèi n¨m 1948, B­u ®iÖn Liªn khu IV ®· cã mèi quan hÖ víi UBKC c¸c tØnh vµ ®Ò nghÞ cho thµnh lËp Ty B­u ®iÖn. Ty B­u ®iÖn Thõa Thiªn ®­îc thµnh lËp do anh Hå v¨n Chóc lµm tr­ëng Ty, ch­a cã phã Ty. C¸c ban GTLL ë huyÖn chuyÓn thµnh Phßng B­u ®iÖn. Tæ chøc c«ng ®ßan ch­a thµnh lËp mµ thµnh lËp Ban vËn ®éng thµnh lËp c«ng ®ßan, cö anh Chóc lµm tr­ëng ban. VÒ §¶ng, chi bé Ty B­u ®iÖn gÇn 30 ®ång chÝ, bÇu ®ång chÝ Chóc kiªm lu«n BÝ th­ chi bé. ë huyÖn th× Phßng nµo ®¶ng viªn ®«ng th× lËp chi bé riªng, nÕu Ýt th× lËp tæ §¶ng vµ sinh häat ghÐp. Kháang th¸ng 8/1949, B­u ®iÖn Liªn khu IV cö anh T«n ThÊt §«ng vµo lµm phã Ty cïng hai c¸n bé nghiÖp vô ®­îc t¨ng c­êng lµ §Æng v¨n Cung vµ NguyÔn Ph¸t. ë v¨n phßng, kh«ng thµnh lËp phßng- ban mµ cö c¸n bé chuyªn tr¸ch tõng nghiÖp vô b­u, ®iÖn, ®êi sèng, kiÒu lé, tæ chøc, kÕ tãan.
Cuèi n¨m 1949, §¹i héi c«ng ®ßan ®Çu tiªn ®­îc më t¹i B×nh §iÒn gåm c¶ ®¹i biÓu c¸c Phßng huyÖn. §¹i héi bÇu ra BCH gåm 5 ®ång chÝ: anh T«n ThÊt §«ng th­ ký, Phan TuÖ phã th­ ký vµ c¸c ñy viªn lµ NguyÔn L«, Lª ViÕt Cèng vµ mét ®ång chÝ n÷.
§Çu n¨m 1950, §¹i héi chi bé häp ®Þnh kú, bÇu ®ång chÝ NguyÔn L« lµm BÝ th­. Còng trong n¨m 1950, ®ång chÝ L« kiªm thªm th­ ký c«ng ®ßan; B­u ®iÖn Liªn khu IV cö anh NguyÔn v¨n Giai vµo lµm tr­ëng Ty thay anh Chóc ®­îc ®iÒu ra B¾c. C¸c tr­ëng phßng B­u ®iÖn huyÖn ®­îc bè trÝ l¹i nh­ sau:

• Anh Lª Quang Tr¹ch- tr­ëng phßng Phong §iÒn
• Anh Lª ViÕt Cèng- tr­ëng phßng Qñang §iÒn.
• Anh Hßang B¸ Qïy- tr­ëng phßng H­¬ng Trµ
• Anh Lª ViÕt Minh- tr­ëng phßng H­¬ng Thñy
• Anh §Æng Th¸i KiÓu- tr­ëng phßng Phó Vang
• Anh Lª Ch¸u- tr­ëng phßng Phó Léc.

Phßng B­u ®iÖn HuÕ ®­îc thµnh lËp. ThÞ ñy cö anh T«n ThÊt Hång lµm tr­ëng phßng, anh NguyÔn Phóc (Ph­íc) phã phßng. Khi anh Hång råi anh Phóc hy sinh, anh Cao T¨ng lªn thay. Do vÞ trÝ quan träng cña thÞ x· HuÕ lµ trung t©m chÝnh trÞ, v¨n hãa, x· héi mang tÝnh c¶ n­íc nªn tuy ch­a cã vïng ®Êt tù do nh­ng ®· cã mét phßng riªng, vÉn thuéc hÖ thèng chung cña Ty B­u ®iÖn nh­ng thùc chÊt do mét ®ång chÝ trong Th­êng vô ThÞ ñy trùc tiÕp chØ ®¹o. DÇn dÇn m¹ng l­íi vÒ néi thµnh ph¸t triÓn m¹nh vµ víi vai trß, vÞ trÝ cña giao liªn trong sù nghiÖp c¸ch m¹ng chung cña HuÕ rÊt quan träng, mang tÝnh sèng cßn cña c¸c tæ chøc c¬ së §¶ng nªn ®ång chÝ BÝ th­ ThÞ ñy trùc tiÕp chØ ®¹o. Giao liªn ®­îc ThÞ ñy chän rÊt kü, gåm ®ñ c¸c thµnh phÇn x· héi cña HuÕ ®· qua thö th¸ch vµ mét sè ®¶ng viªn, c¸n bé x· ë c¸c vïng ven ®­îc ®iÒu sang. M¹ng giao liªn rÊt ®a d¹ng, nhiÒu tuyÕn, nhiÒu cÊp.

Khi Ty B­u ®iÖn ®­îc thµnh lËp, c¸c tr¹m trªn trôc liªn tØnh ®­îc ®æi tªn thµnh c¸c sè hiÖu ®Ó c«ng t¸c khai th¸c b­u chÝnh chuyÓn dÇn vµo chÊt l­îng, nghiÖp vô:

• Tr¹m Khe M­¬ng mang sè hiÖu: 1061
• Dèc Mèi (Hßa Mü):                      1063
• Khe Thai (Phong Lai):                  1065  
• Khe Lò (L­¬ng Miªu):                 1071
• Khe Sßng (BÕn TrÉu):                   1073  
• Khe Thiªng (Nam §«ng):             1075

C¸c sè hiÖu 1067, 1069... lµ ®Ó dù phßng lËp tr¹m míi tïy t×nh h×nh chiÕn sù. NghiÖp vô thÓ lÖ thñ tôc trong khai th¸c b­u chÝnh ®i dÇn vµo quy tr×nh quy ph¹m. Giao nhËn qua c¸c tr¹m cã ký nhËn sæ s¸ch. ¤ chia th­ lµ nh÷ng sät tre tù t¹o. D©y cña c©y bai bai, c©y r¹ch hoÆc c©y ­¬i ®¸nh t¬i ra råi bÖn l¹i lµm d©y buéc. Cã khi dïng d©y chuèi sø. Tói th­ lµ nh÷ng bao t¶i hay bÞ l¸c mua ë chî Phß Tr¹ch. NÕu hµng Ýt, giao liªn buéc l¹i mang sau l­ng nh­ ba l«, khi nhiÒu th× g¸nh. C«ng v¨n göi vÒ vïng ®Þch hËu dïng l¸ chuèi, l¸ dong gãi l¹i nh­ b¸nh ch­ng ®Ó tr¸nh m­a vµ che m¾t ®Þch. B­u phÈm ghi sè tiÕp nhËn tõ c¸c n¬i gëi vÒ, ph©n h­íng vµo c¸c sät tre, dïng giÊy gãi l¹i, buéc d©y rõng. Chç th¾t nót ®­îc ®Æt gi÷a hai líp giÊy d¸n kÝn l¹i, trªn ®ãng dÊu cña Ty thay dÊu nhËt Ên. §Õn ®Çu n¨m 1950 míi cã dÊu xi do B­u ®iÖn Liªn khu IV chuyÓn vµo. Mùc dÊu ®­îc lµm b»ng bå hãng, nhä nåi hay than cñi ®©m mÞn trén víi dÇu háa. Hµnh tr×nh chuyÕn th­ ®­îc quy ®Þnh chÆt chÏ. BÞ trÔ chuyÕn chËm hµnh tr×nh, tói th­ háng hay tµi liÖu bÞ ­ít ®Òu cã lËp biªn l¹c, cuèi th¸ng cuèi quý b×nh xÐt chÊt l­îng vµ danh hiÖu thi ®ua.
Tõ khi cã dÊu xi, b¾t ®Çu tÝnh c­íc b­u phÈm ghi sè, tiÒn thu ®­îc nép ng©n s¸ch cña TØnh. C­íc phÝ ®­îc tÝnh gi¸ trÞ quy thãc:

• NÆng ®Õn 20 gam, c­íc lµ 0,6 kg thãc.
• NÆng trªn 20gam, c­íc lµ 1,2 kg thãc.

Víi c¸ch tÝnh c­íc nµy khèi l­îng khai th¸c b­u chÝnh gi¶m h¼n v× c¸c c¬ quan kh«ng cßn göi trµn lan. Th­ th­êng, th­ riªng kh«ng cßn göi theo ®­êng c«ng v¨n, kh«ng cßn ®ãng dÊu háa tèc. Ngµnh B­u ®iÖn gi¶m ®­îc mét khèi l­îng c«ng viÖc kh«ng ®¸ng cã.
Tem th­ ®­îc ph¸t hµnh cïng thêi gian víi viÖc thu c­íc b­u phÈm ghi sè. GÝa c­íc tem th­ lµ 0®10, tem sù vô 0®06. ViÖc phôc vô giao l­u t×nh c¶m cña c¸n bé, bé ®éi vµ nh©n d©n trë thµnh mét ®èi t­îng phôc vô, lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô cña ngµnh. B­u ®iÖn tØnh nhµ trë l¹i víi ®Çy ®ñ tÝnh chÊt cu¶ mét ngµnh phôc vô. Nhu cÇu x· héi ®· b¾t ®Çu ®a d¹ng. C¸c b­u ®iÖn huyÖn cã nhiÒu s¸ng t¹o trong viÖc tæ chøc ®Æt c¸c hép th­ c«ng céng vµ h­íng dÉn bµ con quen dÇn víi viÖc trao ®æi th­ tõ qua hép th­. Hép th­ ®­îc lµm b»ng gç hay gß b»ng t«n, kh«ng cã khãa theo quy c¸ch h­íng dÉn cña phßng b­u vô. Sau nµy c¬ x­ëng b­u ®iÖn Liªn khu s¶n xuÊt hµng lo¹t, cã khãa ®¬n gi¶n göi vµo.

VÒ ®iÖn thäai hÇu nh­ ch­a cã g×. M·i ®Õn 1950- 1951 míi ®Êu ®­îc mét m¹ng néi bé víi vµi m¸y lÎ tõ th¹ch phôc vô cho l·nh ®¹o liªn tØnh liªn l¹c víi nhau gi÷a UBKC víi c«ng an, TØnh ®éi kh«ng qua tæng ®µi b»ng d©y ®¬n tuyÕn. V« tuyÕn ®iÖn ®· cã 2 ®µi nh­ng do TØnh ñy vµ Ph©n khu ñy n¾m.

C¸ch m¹ng tr­ëng thµnh kh«ng ngõng, viÖc th«ng tin ®iÖn thäai trë nªn cÊp thiÕt nh­ng v× l·nh ®¹o TØnh còng nh­ c¸c c¬ quan hay thay ®æi ®Þa ®iÓm nªn m·i ®Õn n¨m 1952 khi c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng ®· v÷ng ch¾c míi b¾t ®Çu tæ chøc ®­îc. §Çu tiªn lµ l¾p ®Æt mét tæng ®µi tõ th¹ch 10 sè. VËt liÖu sø, d©y ë Ty vµ c¸c huyÖn tæ chøc cho anh em vÒ c¾t trém d©y däc ®­êng tµu vµ dïng d©y thÐp gai th¸o ra. Mét sè ®ång chÝ ph¶i ®æi nh÷ng mÐt d©y thÐp b»ng x­¬ng m¸u vµ sinh mÖnh cña m×nh.   
Th¸ng 9/1953, chÊp hµnh chØ thÞ cña TW, tØnh ñy vµ UBKC tØnh më ®ît sinh häat chÝnh trÞ s©u réng cho tßan thÓ c¸n bé, ®¶ng viªn vµ c«ng nh©n nh»m n©ng cao thªm nhËn thøc t­ t­ëng ®Ó ®¸p øng kÞp thêi cho phong trµo kh¸ng chiÕn s¾p ®Õn ®Ých th¾ng lîi. Sau ®ît chØnh huÊn nµy, anh NguyÔn v¨n Giai ®­îc ®iÒu ra Nha B­u ®iÖn Trung ­¬ng, tØnh cö anh NguyÔn H÷u CÇu tr­ëng Ty kho thãc sang thay.

Sang ®Çu n¨m 1954, qu©n vµ d©n c¶ n­íc chuÈn bÞ cho chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ. Trªn chiÕn tr­êng B×nh TrÞ Thiªn, qu©n ta häat ®éng m¹nh k×m ch©n ®Þch, phèi hîp nhÞp nhµng cïng c¸c chiÕn tr­êng trong c¶ n­íc. Häat ®éng giao liªn trªn c¸c tuyÕn liªn tØnh, néi tØnh, néi huyÖn t¨ng chuyÕn, t¨ng ng­êi.
Tin th¾ng lîi ë chiÕn tr­êng §iÖn Biªn Phñ vµ häat ®éng cña ph¸i ®ßan ChÝnh phñ ta t¹i Héi nghÞ Gi¬-ne-v¬ lan kh¾p c¸c ban ngµnh vµ nh©n d©n vïng tù do. §iÖn Biªn Phñ kÕt thóc th¾ng lîi. HiÖp ®Þnh Gi¬-ne-v¬ ®­îc ký kÕt ngµy 20/7/1954, lËp l¹i hßa b×nh ë §«ng D­¬ng. Kh«ng khÝ vui mõng chiÕn th¾ng biÓu hiÖn kh¾p n¬i.

ChuÈn bÞ ®×nh chiÕn vµ tËp kÕt, TØnh ñy triÖu tËp ®ång chÝ BÝ th­ chi bé Ty sang truyÒn ®¹t vµ giao nhiÖm vô b¸o c¸o danh s¸ch nh÷ng ®¶ng viªn, c¸n bé trung kiªn ë l¹i tiÕp tôc nhiÖm vô míi, x¸c ®Þnh quan ®iÓm cuéc chiÕn ®Êu ch­a ph¶i ®· kÕt thóc vµ nhËn thøc tinh thÇn "B­u ®iÖn tËp kÕt nh­ng §¶ng kh«ng tËp kÕt". §a sè anh chÞ em thuéc khèi v¨n phßng Ty ®Òu chuÈn bÞ tËp kÕt, chØ ®ång chÝ TrÇn §øc Thè- bÝ th­ chi bé vµ mét vµi ®ång chÝ n»m trong danh s¸ch ë l¹i. Lùc l­îng ë l¹i chñ yÕu lµ ë c¸c tr¹m trªn trôc liªn tØnh, tÊt c¶ gåm 26 ®ång chÝ. Phßng B­u ®iÖn HuÕ, ThÞ ñy chän ë l¹i 20 ®ång chÝ. ë c¸c huyÖn, sè b­u ®iÖn ë l¹i ®­îc HuyÖn ñy th«ng b¸o bÝ mËt cho tõng ®ång chÝ.
Sè tËp kÕt tËp trung vÒ S¬n Qña, x· Phong S¬n, cã trªn d­íi 50 ng­êi nhËp cïng mét ®ßan víi c¸c ngµnh trong tØnh. Tßan ®oµn gÇn 350 ng­êi (B­u ®iÖn lµ ®«ng nhÊt v× trong kh¸ng chiÕn qu©n sè nhiÒu h¬n c¸c Ty kh¸c) chia thµnh 3 ®¹i ®éi do mét ban l·nh ®¹o chung ®iÒu hµnh gåm 1 ®ång chÝ ë ngµnh C«ng an lµm ChØ huy tr­ëng, chÞ §ßan thÞ B¶y chÝnh trÞ viªn vµ anh TrÇn Ngäc LÔ cña B­u ®iÖn chØ huy phã. §ßan hµnh qu©n bé, sau ba ngµy ®Õn ga ThuËn Lý (§ång Híi). T¹i ®©y, ®ßan tæ chøc liªn hoan v¨n nghÖ mõng chiÕn th¾ng vµ mõng kû niÖm CMTT vµ Quèc kh¸nh 2-9 cïng nh©n d©n ®Þa ph­¬ng. §ßan l¹i tiÕp tôc hµnh qu©n bé däc theo Quèc lé I  ra B­u ®iÖn Liªn khu IV t¹i th«n Phóc ChØ, x· Nam Liªn, Nam ®µn, NghÖ An. §oµn Qñang TrÞ ®i sau ®ßan Thõa Thiªn mét ngµy vµ cïng ®Õn Nam ®µn ngµy 1/10/1954. T¹i ®©y, hai ®ßan ®­îc häc tËp chÝnh trÞ 10 ngµy. Sau ®ã 10 ®ång chÝ cña Qñang TrÞ cïng 20 ®ång chÝ cña Thõa Thiªn do ®ång chÝ Sinh Hµ vµ Hßang B¹n lµm tr­ëng, phã ®ßan ra Nha B­u ®iÖn TW ë Hµ Néi nhËn nhiÖm vô míi. C¸c ®ång chÝ kh¸c ®­îc bæ sung vµo c¸c Ty B­u ®iÖn Hµ TÜnh, NghÖ An, Thanh Hãa.

VÒ ®Çu trang