B­u ®iÖn HuÕ

Duy tr× Th«ng tin liªn l¹c cho cuéc kh¸ng chiÕn l©u dµi
(8-1954 - 4-1975)

ChiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ lµ ®Ønh cao th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, hiÖp ®Þnh Gi¬-ne-v¬ ®­îc ký kÕt (20/7/1954). ChiÕn tranh chÊm døt, hßa b×nh ®­îc lËp l¹i trªn tßan câi §«ng D­¬ng. Do t­¬ng quan lùc l­îng gi÷a ta vµ ®Þch vµ ®Æc ®iÓm phong trµo c¸ch m¹ng thÕ giíi lóc bÊy giê nªn theo hiÖp ®Þnh hai bªn tháa thuËn miÒn B¾c tõ vÜ tuyÕn 17 trë ra (tøc s«ng BÕn H¶i) lµ hßan tßan ®éc lËp, miÒn Nam tõ vÜ tuyÕn 17 trë vµo do chÝnh quyÒn thùc d©n vµ tay sai kiÓm sãat. Cuéc C¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ cña chóng ta th¾ng lîi ch­a trän vÑn. Tõ ®©y, c¸ch m¹ng miÒn Nam chuyÓn sang giai ®äan míi, chuyÓn h­íng ®Êu tranh vò trang sang ®Êu tranh chÝnh trÞ ®ßi d©n sinh, d©n chñ, hßa b×nh vµ thèng nhÊt.

ë TØnh ta, TØnh ñy tæ chøc Héi nghÞ c¸n bé phæ biÕn NghÞ quyÕt VI cu¶ TW (khãa 2- th¸ng 7/1954) mµ néi dung c¬ b¶n lµ: chuyÓn cuéc ®Êu tranh ë miÒn Nam tõ vò trang trong chiÕn tranh sang ®Êu tranh chÝnh trÞ trong hßa b×nh, phæ biÕn néi dung hiÖp ®Þnh Gi¬-ne-v¬, khÈn tr­¬ng chuÈn bÞ ®­a lùc l­îng vò trang ®i tËp kÕt vµ chñ tr­¬ng ph¸t ®éng phong trµo mõng hßa b×nh. TØnh ñy s¾p xÕp bè trÝ l¹i lùc l­îng, ph©n c«ng nhiÖm vô cho tõng ®ång chÝ, tinh gän c¸c bé phËn häat ®éng bÝ mËt, hîp ph¸p, gi¶i quyÕt nh÷ng tån ®äng ë chiÕn khu.VÒ c«ng t¸c giao th«ng liªn l¹c, TØnh ñy chØ ®¹o triÓn khai theo c¸c tuyÕn hîp ph¸p vµ bÊt hîp ph¸p tõ Phó Léc ®Õn Phong §iÒn vµ nèi ra Qñang TrÞ. ë thµnh phè HuÕ, ThÞ ñy tæ chøc mét m¹ng l­íi giao liªn häat ®éng hîp ph¸p hÇu hÕt lµ chÞ em, chän mét sè chÞ cho ®i tËp huÊn vÒ kinh nghiÖm d©n vËn, ®Þch vËn ®Ó lµm giao liªn nßng cèt. Nh÷ng th¸ng ®Çu sau hiÖp ®Þnh, tuyÕn ®­êng d©y ch¹y däc tØnh ë rõng nói vµ vïng gi¸p ranh cña thêi chèng Ph¸p vÉn gi÷ nguyªn c¬ b¶n vµ phôc vô tèt mäi yªu cÇu cña l·nh ®¹o. Bªn c¹nh ®ã, tØnh ñy cßn tæ chøc mét tuyÕn ®­êng biÓn ra cöa Tïng ®Ó nèi liªn l¹c víi miÒn B¾c, mét tuyÕn ®­êng bé tõ Trung §ång ®i ra Gia §¼ng cña Qñang TrÞ vµ vÒ Thanh H­¬ng ®Ó ®Õn 3 huyÖn phÝa B¾c, ®i T©n Héi qua cöa ThuËn an ®Ó vÒ 3 huyÖn phÝa Nam. TØnh ñy cßn chØ ®¹o HuÕ vµ c¸c huyÖn x©y dùng c¸c c¨n hÇm kiªn cè bÝ mËt ë c¬ së cho häat ®éng l©u dµi.

VÒ phÝa ®Þch, Mü ®· t×m c¸ch thay ch©n Ph¸p ë §«ng D­¬ng. Chóng ®­a Ng« §×nh DiÖm lªn lµm Tæng thèng vµ x©y dùng chÝnh quyÒn ®éc lËp gi¶ hiÖu. Gia ®×nh hä Ng« ngang nhiªn ph¸ bá hiÖp ®Þnh, g¹t bá c¸c phÇn tö th©n Ph¸p, ®µn ¸p c¸c lùc l­îng gi¸o ph¸i, th©u tãm quyÒn hµnh vµ ®¾c lùc lµm tay sai cho ®Õ quèc Mü.

Ngay sau ngµy ®×nh chiÕn, Ty B­u ®iÖn Thõa Thiªn HuÕ song song thùc hiÖn hai nhiÖm vô: ®­a sè tËp kÕt cïng víi lùc l­îng cña tØnh ra B¾c an tßan vµ duy tr× c¸c ®­êng tr¹m liªn néi tØnh vµ vÒ HuÕ. TØnh thµnh lËp ban giao b­u trªn c¬ së c¸c ®ång chÝ ë l¹i vµ rót mét sè c¸n bé x·, huyÖn bæ sung vµo do ®ång chÝ Phã MËt (Phó) lµm tr­ëng ban vµ ®ång chÝ TrÇn §øc Qóy lµm phã ban. ë tØnh, ®ång chÝ Lª Tù LËp- th­êng vô tØnh ñy trùc tiÕp chØ ®¹o c«ng t¸c GTLL (tõ 3/1955-1959 ®ång chÝ Tr­¬ng Träng Hèi (Tr©n) thay ®ång chÝ LËp bÞ hy sinh).
VÒ th«ng tin VT§, thiÕt bÞ, m¸y mãc ®­îc gi÷ l¹i, cßn ng­êi th× tËp kÕt ra B¾c, chØ hai ®ång chÝ ë l¹i lµ Hµ v¨n TËp vµ NguyÔn Ph­îng Thóy. §µi dêi s©u trong rõng h¬n, liªn l¹c ngay tõ ®Çu ®· thùc hiÖn bÝ mËt cao. Sau mçi phiªn liªn l¹c lµ th¸o m¸y, cuén anten vµ dêi ®Þa ®iÓm.Häat ®éng ®­îc mét n¨m, ®Õn th¸ng 7/1955, Khu ñy V ®iÒu m¸y mãc vµo vµ bè trÝ cho hai ®ång chÝ ra B¾c, v× tõ th¸ng 5/1955 TW quyÕt ®Þnh TrÞ Thiªn do Khu ñy V l·nh ®¹o, lËp Ban l·nh ®¹o  Liªn tØnh ñy I cña 2 tØnh, ®ãng trô së trªn ®Êt Qñang TrÞ vµ ®µi VT§ cña Qñang TrÞ ®¶m nËn phôc vô.

D­íi sù ®iÒu hµnh cña quan thÇy Mü, gia ®×nh DiÖm- Nhu nhanh chãng x©y dùng bé m¸y k×m kÑp tõ th«n x· ®Õn TW vµ tiÕn hµnh chiÕn tranh mét phÝa nh»m triÖt h¹ c¸c c¬ së §¶ng vµ phong trµo c¸ch m¹ng cña quÇn chóng. Kh¾p tßan tØnh bao trïm mét kh«ng khÝ ¶m ®¹m, tang th­¬ng, sî sÖt. §©y lµ thêi kú ®en tèi nhÊt cña c¸ch m¹ng miÒn Nam nãi chung vµ cña Thõa Thiªn HuÕ nãi riªng. Phong trµo ®Êu tranh bÞ ®µn ¸p khèc liÖt; nhiÒu c¬ së c¸ch m¹ng bÞ vì; nhiÒu c¸n bé, ®¶ng viªn bÞ b¾t bí, tï ®µy; c«ng t¸c GTLL gÆp nhiÒu khã kh¨n. Trôc liªn l¹c liªn néi tØnh vÉn duy tr× häat ®éng nh­ng kh«ng liªn tôc. C¸c huyÖn còng ®øt ®­êng d©y víi tr¹m tØnh. Liªn l¹c gi÷a huyÖn, thÞ x·, ph­êng, phè rÊt máng... Tuy vËy, häat ®éng GTLL vÉn ®­îc duy tr× nhê chóng ta nhanh chãng chuyÓn h­íng ph­¬ng thøc häat ®éng, ¸p dông linh häat c¸c kinh nghiÖm liªn l¹c thêi chèng Ph¸p. Giao b­u thùc hiÖn nghiªm nhÆt 2 nguyªn t¾c: "ba kh«ng" (®i kh«ng dÊu, nÊu kh«ng khãi, nãi kh«ng tiÕng) vµ thêi gian tÝnh, ®¶m b¶o tÝnh bÝ mËt rÊt cao. Häat ®éng chñ yÕu lµ ®i ®ªm vµ kh«ng thµnh ®­êng, tuyÕn cè ®Þnh, lu«n thay ®æi chç ë vµ chia nhá phôc vô tõng tuyÕn riªng lÎ cho l·nh ®¹o. ë ®ång b»ng, lîi dông ®Æc ®iÓm thiªn nhiªn nhiÒu s«ng n­íc vµ nhiÒu xãm d©n v¹n ®ß, tæ chøc x©y dùng c¬ së vµ gi÷ mèi liªn l¹c qua hßm th­ chø kh«ng ®­îc gÆp nhau. CÇn gÆp nhau th× quy ®Þnh ®iÓm hÑn tr­íc vµ cã kiÓm tra. Häat ®éng GTLL ë thµnh phè HuÕ vµ c¸c huyÖn còng nhanh chãng thay ®æi theo t×nh h×nh. Hai hÖ hîp ph¸p vµ bÊt hîp ph¸p t¸ch biÖt vµ bÝ mËt lÉn nhau. ë thêi kú ®en tèi nµy, c«ng t¸c GTLL cã tÝnh quyÕt ®Þnh ®Õn phong trµo c¸ch m¹ng tØnh nhµ nªn sè giao b­u chuyªn tr¸ch ë l¹i sau 7/1954 cïng víi sè giao b­u t¨ng c­êng tõ c¸n bé x·, huyÖn vµ m¹ng l­íi giao b­u "céng t¸c viªn" ®­îc sµng läc, tuyÓn chän kü cµng. Nhê vËy trong sè kh«ng Ýt c¸n bé, ®¶ng viªn ®Çu hµng, dao ®éng, anh chÞ em giao b­u nhôt chÝ, ph¶n béi rÊt Ýt.

Ngµy 13/1/1959, BCH TW §¶ng khãa II häp héi nghÞ lÇn thø 15 ®Ò ra NghÞ quyÕt vÒ ®­êng lèi c¸ch m¹ng miÒn Nam, c¬ b¶n lµ: con ®­êng ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng ViÖt nam ë miÒn Nam lµ con ®­êng b¹o lùc, lÊy søc m¹nh b¹o lùc cña quÇn chóng lµ chñ yÕu, kÕt hîp víi lùc l­îng vâ trang ®¸nh ®æ quyÒn thèng trÞ cña ®Õ quèc Mü vµ tay sai... NghÞ quyÕt 15 ®· më ra con ®­êng míi cho c¸ch m¹ng miÒn Nam. ë tØnh nhµ, ®ång chÝ Ng« LÐn ®­îc c¸c giao b­u dÉn ®­êng ra B¾c tiÕp thu NghÞ quyÕt vµ trë vÒ triÓn khai thùc hiÖn. §Çu th¸ng 7/1959, Héi nghÞ c¸n bé tßan tØnh ®­îc triÖu tËp t¹i th«n Ca-chª x· H­¬ng S¬n (A L­íi) gåm 25 ®ång chÝ. §ång chÝ Lª Minh, ñy viªn Th­êng vô Liªn khu ñy V, BÝ th­ Liªn tØnh ñy I trùc tiÕp truyÒn ®¹t nghÞ quyÕt. Sau NghÞ quyÕt 15, anh Qóy tõ ®­êng d©y liªn tØnh (®­êng B¾c S¬n) ®­îc ®iÒu vÒ cñng cè l¹i ®­êng d©y néi tØnh. §­êng B¾c S¬n trë thµnh ®­êng vËn t¶i qu©n sù do qu©n ®éi qu¶n lý. Ban giao b­u ®­îc cñng cè, l·nh ®¹o Ban ®­îc kiÖn tßan gåm anh Qóy, anh §¸n vµ anh Ngäc (H­êng) do anh Qóy lµm tr­ëng ban.
§èi víi c«ng t¸c GTLL, sau khi Ban giao b­u ®­îc kiÖn tßan, ®­êng tr¹m cña trôc néi tØnh ®i vµo thÕ æn ®Þnh, v÷ng ch¾c nh­ng vÉn thùc hiÖn nghiªm nhÆt tÝnh bÝ mËt, kh«ng ®ãng tr¹m t¹i mét vÞ trÝ cè ®Þnh vµ lu«n cã thªm 1-2 tuyÕn dù phßng. Tßan tuyÕn cã 5 tr¹m c¬ b¶n lµ tr¹m Mét (Ba §a), tr¹m §iÒn (Khe Tre), tr¹m Ngäc (B×nh §iÒn) vµ tr¹m L­îc, tr¹m Hai lµ hai tr¹m trong rõng cña ®Êt H­¬ng Thñy, Phó Léc kh«ng cã d©n ë nªn kh«ng cã ®Þa danh. §­îc mét thêi gian ph¸t triÓn thªm tr¹m phÝa B¾c s«ng B×nh §iÒn, c¹nh ®­êng 12 ®Ó cã thªm tuyÕn vÒ ngäai vi thµnh phè HuÕ.

Tãm l¹i, trong giai ®äan c¸ch m¹ng míi nµy, b¶n th©n m¹ng l­íi GTLL ®· thÓ hiÖn rÊt râ chiÕn l­îc chiÕn tranh nh©n d©n. C¸c giao b­u ®ãng gãp kh«ng nhá trong x©y dùng c¬ së vµ c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng. Do ch­a cã kinh nghiÖm ®èi phã víi kÎ thï míi nªn m¹ch m¸u th«ng tin cã lóc, cã n¬i bÞ gi¸n ®äan, tæn thÊt lín. Nh­ng GTLL cã ®­îc hai yÕu tè c¬ b¶n lµm nªn mäi chiÕn c«ng lµ cã kinh nghiÖm häat ®éng cña thêi chèng Ph¸p vµ lßng trung thµnh kÕt hîp víi tinh thÇn qu¶ c¶m. Cã thÓ kÓ tªn nh÷ng g­¬ng tiªu biÓu nh­: anh Phu (L¹c), Miªn (Tµi), §µn (§èng), L­¬ng (KÕ), Mét (L­u), Phóc (C¸o), Hßang §iÒn... C«ng t¸c hËu cÇn cho c¸ch m¹ng, giao b­u còng ®ãng gãp lín. Gïi hµng tõ miÒn B¾c vµo, chuyÓn hµng tõ ®ång b»ng lªn, ®­a tiÒn vÒ c¬ së néi tuyÕn mua l­¬ng thùc, thùc phÈm, hµng hãa, vò khÝ, thuèc men. Giao b­u ®¶m nhËn nhiÖm vô vËn t¶i cho ®Õn khi ®ßan 559 thµnh lËp.
TØnh ñy ®¸nh gi¸ rÊt cao vai trß vµ nh÷ng ®ãng gãp cña GTLL. ë héi nghÞ nµo, c«ng t¸c GTLL còng ®­îc ®Æt lªn vÞ trÝ hµng ®Çu vµ nh÷ng cèng hiÕn cña giao b­u ®­îc khen th­ëng kÞp thêi. §ã chÝnh lµ niÒm tin vµ søc m¹nh gÝup cho GTLL v­ît qua thö th¸ch, lµm trßn nhiÖm vô ®­îc giao, phôc vô tèt cuéc ®Êu tranh "hai ch©n- ba mòi" ®· ®­îc khëi ®Çu mµ §¶ng vµ B¸c Hå ®· v¹ch ra th«ng qua NghÞ quyÕt 15.

VÒ ®Çu trang